Haardhout moet droog zijn. Dat weet bijna iedereen. Maar hoe droog is droog? Hoe lang moet hout eigenlijk liggen? En kan haardhout ook té lang in je houthok blijven liggen? Jazeker. Een houthok is tenslotte geen wijnkelder: ouder is niet automatisch beter.
Wie zelf hout zaagt, klooft en opstapelt, kent het wel. Achter in het houthok liggen nog wat blokken waarvan je eigenlijk niet meer precies weet wanneer ze daar terecht zijn gekomen. Ze zijn in ieder geval droog. Kurkdroog zelfs.
Mooi toch?
Niet altijd.
Eerst maar eens meten
Voor goed haardhout wil je een vochtpercentage van maximaal 20 procent. Zelf mik ik liever wat lager. Rond de 15 procent zit je mooi.
Met een eenvoudige vochtmeter kun je dat prima controleren. Maar doe het wel goed. Meet niet alleen aan de buitenkant van een blok. Splijt een blok en zet de pinnen van de vochtmeter op het verse hout. Dan krijg je een veel beter beeld van het vocht dat nog ín het hout zit.
Praktische vuistregel:
VochtpercentageWat betekent het?
Minder dan 10%
Erg droog10–15%
Mooi stookhout15–20%
Prima20–25%
Nog even laten liggen
Meer dan 25%Niet stoken
[FOTO: vochtmeter in een vers gekloofd blok hout]
Te nat hout brandt slecht. Een flink deel van de energie gaat eerst zitten in het verdampen van water. Je krijgt minder warmte, meer rook en meer vervuiling in je kachel.
Maar vervolgens ontstaat de andere vraag: als droog goed is, is héél lang drogen dan nog beter?
Je houthok is geen wijnkelder
Nee zeker niet...
Haardhout hoeft geen vijf of tien jaar "te rijpen". Als het eenmaal goed droog is, wordt het niet ieder jaar beter.
Sterker nog: vooral lichtere houtsoorten kunnen na jaren opslag behoorlijk achteruitgaan. Berk en populier zijn daar mooie voorbeelden van. Het hout wordt steeds lichter, kan bros worden en soms houd je uiteindelijk een blok over dat bij wijze van spreken bijna verpulvert als je het oppakt.
En oud hout is aantrekkelijk voor allerlei kleine bewoners. Houtworm en andere houtaantastende insecten kunnen zich erin nestelen. Zie je kleine gaatjes en boormeel onder je hout liggen, dan weet je meestal genoeg.
Dat brengt me bij een fout die bij het bouwen van een houthok gemakkelijk wordt gemaakt.
Maak je houthok niet te diep
Een diep houthok klinkt handig. Veel kuubs op een relatief klein oppervlak.
Totdat je het hout eruit moet halen.
Je pakt automatisch de blokken die vooraan liggen. Vervolgens vul je de voorkant weer aan en blijft die onderste of achterste rij rustig liggen. En liggen. En liggen.
Precies daar kom je jaren later de blokken tegen die allang in de kachel hadden moeten zitten.
Ik heb daarom liever een opslag waarbij ik gemakkelijk bij de hele voorraad kan. Nog mooier is het als je met verschillende vakken werkt. Het ene vak vul je met nieuw hout, uit het andere vak stook je.
Gewoon het supermarktprincipe: de oudste voorraad gaat het eerst op.
[FOTO: eigen houthok – eventueel met aanduiding oud/nieuw of verschillende vakken]
Hoe lang moet hout dan drogen?
Dat hangt behoorlijk af van de houtsoort. Ook de dikte van de blokken, het moment waarop je klooft en vooral de plek waar het hout ligt, maken verschil.
Zie onderstaande tijden daarom niet als natuurwetten. Uiteindelijk vertelt de vochtmeter je meer dan de kalender.
Reken ongeveer op:
Populier± 1 jaar
Den / ander naaldhout± 1 jaar
Berk1–1,5 jaarEls1–1,5 jaar
Wilg1–1,5 jaarEs1–1,5 jaar
Beuk± 2 jaar
Fruitbomen± 2 jaar
Eik2–2,5 jaar of langer
Vooral bij eikenhout is geduld nodig. Een dik blok eiken kan aan de buitenkant prachtig droog lijken terwijl het binnenin nog behoorlijk vochtig is.
Vandaar: kloven en meten.
Een dak erop, maar geen bunker ervan maken
Een goed houthok houdt vooral regen van boven tegen. De wind moet er juist doorheen kunnen.
Zet het hout daarom vrij van de grond, bijvoorbeeld op balken of pallets. Zorg voor een dak en laat de zijkanten zoveel mogelijk open. Een stapel helemaal inpakken met een zeil lijkt misschien verstandig, maar je maakt het drogen er meestal niet beter op.
Wind is je vriend.
En nog iets: zet een grote houtvoorraad liever niet strak tegen een houten schuur of houten gevel aan.
In opgeslagen brandhout kunnen houtaantastende insecten zitten. De aanwezigheid daarvan betekent niet automatisch dat ze vervolgens je hele schuur opeten, maar waarom zou je een mogelijke bron jarenlang rechtstreeks tegen je houten gebouw aan zetten? Een beetje afstand kost vrijwel niets en geeft bovendien extra ventilatie.
Droog genoeg? Dan mag het gewoon de kachel in
Ik vind hout stoken een mooi onderdeel van wonen in het buitengebied. Zeker als het hout van het eigen erf of uit de directe omgeving komt. Maar dan moet je er wel goed mee omgaan.
Dus: op tijd zagen en kloven, luchtig opslaan, af en toe de vochtmeter erin en vooral niet denken dat die stapel achter in het houthok ieder jaar beter wordt.
Je houthok is geen wijnkelder. Als het hout goed droog is, is het uiteindelijk gewoon tijd om het op te stoken.